Beest | Chri Stine

Een beest wordt gebrandmerkt door een permanent merkteken op de huid aan te brengen met een heet ijzer, traditioneel gebruikt om eigendom te bewijzen en diefstal te voorkomen, in het verleden werd het ook gebruikt als straf. Brandmerken is bij wet verboden.

Het is 4u ‘s nachts wanneer Dirk wakker wordt. Hij ligt aan zijn kant van het bed. Zijn rechterarm uitgestrekt tot een vuist rust op het lege hoofdkussen naast hem. De scheiding, daar begon alles mee. Jans internering is mijn schuld. Ik ging voor mijn zoon niet op de barricade staan. Ik dacht dat ze hem zouden helpen, dat hij opgevolgd zou worden, dat ze hem kansen zouden geven. Ik wist niet dat dit hem zou brandmerken.

Foto Goedele Miseur

Dirk woelt. Het is niet met straffen dat je psychiatrische patiënten helpt. Jan heeft opvolging nodig, dat kan ook ambulant. Ik heb een studio voor hem ter beschikking en zal hem mee begeleiden. Ik ben 66 jaar en nog gezond. Waarom geven ze hem geen kans? Hoe kan ik Jan uit het FPC (Forensisch Psychiatrisch Centrum) krijgen? Ik moet mijn kind toch kunnen helpen.

Vandaag gaat Dirk met de wielerclub fietsen. Ik moet slapen. Dirk draait zich nog eens om, krult zich in de donsdeken. Wielrennen, hij zucht. Hij is het genieten verleerd. Hoe hard ik mijn best doe om het te kaderen – hij is in goeie handen – het lukt me niet. Elk akkefietje wordt afgestraft, incidenten worden niet voldoende in perspectief gezet. Jan is verbaal agressief, zeggen ze. Buiten de muren mag je met de deur smijten. Binnen de muren is dat een incident. Jan kan nooit met de deur smijten.

Voor altijd speelt de bepalende scène zich in zijn verbeelding af, hij sluit zijn ogen. Elf jaar geleden verbleef Jan in opname. Hij was psychotisch en ging lopen, trok in het midden van de nacht naar zijn moeder. Die belde de politie en samen gingen ze opnieuw naar de opname-afdeling. Daar vroeg Jan of hij nog een sigaret mocht roken. De verpleger zei ja en maakte een armbeweging. Die beweging interpreteerde Jan als een aanval en er kwam een handgemeen. Jan gaf de verpleger een kopstoot. De directeur van de instelling legde klacht neer. Die gebroken neus is hersteld, maar elf jaar later zit Jan nog steeds een straf uit.

Morgen, op zondag, gaat Dirk zijn zoon bezoeken. Dat doet hij elke veertien dagen, afgewisseld met zijn ex-vrouw. Zo heeft Jan elke week bezoek. Vorige keer mocht hij niet binnen omdat Jan vergeten was om het bezoek aan te geven. Dirk komt al jaren elke veertien dagen, ze kennen hem daar goed. Hij kwam er niet in. Zorg op maat, zeggen ze dan.

Jan is een moeilijk geval, zeggen ze. Je wórdt moeilijk, ze maken je moeilijk. Doorstroming? Het FPC is een moderne kerker. Een gevangene mag de gevangenis verlaten wanneer zijn straf is uitgezeten. Als geïnterneerde blijft je dossier je steeds achtervolgen, het wordt alleen maar dikker. Wat met de mens achter het dossier?

57 bladzijden gerechtsdossier liggen op het nachtkastje. Op de eerste bladzijde staat genoteerd: ‘meneer D. De Wolf is niet tevreden over deze instelling.’ Enkel dat zinnetje, geen verdere toelichting. Dat ene zinnetje gaat met 56 andere bladzijden weerwoord naar de rechtbank.

Tegen 6u30 valt Dirk terug in slaap. De dag begint om 8u, met wielrennen op de planning.

Christine Selleslagh

Dit portretverhaal verscheen in Spiegel, het magazine van UilenSpiegel.

Heb je een tekst die je graag wil delen?

Stuur een bericht via christine@fragmentenvanherstel.be.